Làng đá mỹ nghệ Non Nước thuộc quận Ngũ Hành Sơn thành phố Đà Nẵng. Nằm ngay dưới chân núi Ngũ Hành Sơn cách trung tâm thành phố khoảng 8km. Đây là làng nghề truyền thống lâu đời nhất tại thành phố Đà Nẵng được hình thành cách đây khoảng hơn 400 năm.
Giới thiệu về làng đá mỹ nghệ Non Nước
Đây là nơi chuyên sản xuất đồ mỹ nghệ bằng đá Cẩm Thạch. Với những sản phẩm được điêu khắc tinh xảo dưới những đôi tay điêu luyện của những nghệ nhân nơi đây giúp cho làng đá ngày càng phát triển vươn tầm thế giới.
Làng đá Non Nước
Cụ Huỳnh Bá Quát là người đầu tiên khai sáng làng nghề mỹ nghệ nổi tiếng này, ông là người gốc Thanh Hóa. Khoảng thế kỷ XVII-XVIII ông đến định cư tại chân núi NHS ông khám phá ra cụm núi đá Cẩm Thạch và chế tác ra các sản phẩm mỹ nghệ sau đó ông truyền lại cho con cháu và người dân trong làng.
Địa phương khai thác đá
Trước kia đá nguyên liệu thường được khai thác tại chỗ chủ yếu là đá Cẩm Thạch có nhiều màu sắc hoa văn đẹp. Làng nghề phát triển quá nhanh nên từ năm 1993 các người thợ không còn được sử dụng đá nơi đây mà phải nhập từ các tỉnh khác như: Thanh Hóa, Nghệ An, Quy Nhơn,… nhằm ngăn chặn việc khai thác đá quá mức mất đi danh thắng Ngũ Hành Sơn.
Quy trình làm đá
Đầu tiên nghệ nhân sẽ vẽ phát thảo trên giấy rồi vẽ trên mặt đá sau đó tiến hành đục phôi tạo hình sản phẩm. Với những sản phẩm khó, có giá trị nghệ thuật cao, người thợ phải vẽ phác thảo và làm phôi bằng đất sét trước, khi đạt yêu cầu họ mới làm chính thức. Khi phôi hoàn thành người thợ sẽ làm các chi tiết để hoàn thiện sản phẩm, như chạm hình nét, trang trí hoa văn, mài, đánh bóng sản phẩm. Các sản phẩm đá rất đa dạng về hình dáng, kích cỡ, màu sắc, chủng loại.
Làng đá Non Nước
Để sản phẩm có màu sắc đẹp, đôi khi người thợ phải nhuộm đá bằng phẩm màu kết hợp với bã chè xanh, xi đánh giầy màu nâu, màu chàm… Bí quyết để có màu đẹp phụ thuộc vào việc pha màu, tạo nhiệt độ và dùng độ đậm nhạt của màu. Sản phẩm hoàn thiện cần trải qua nhiều công đoạn, nhờ bàn tay tài năng, kinh nghiệm của người thợ.
Ý nghĩa văn hóa của các tác phẩm đá
Làng đá Non Nước là nơi giao thoa của hai nền văn hóa đặc sắc – văn hóa Việt cổ và văn hóa Chăm pa. Các tác phẩm đá mỹ nghệ có sự ảnh hưởng đặc biệt từ văn hóa Chăm pa ở thánh địa Mỹ Sơn. Hàng trăm bức tượng Chăm pa với đủ kiểu dáng, hình thù được các nghệ nhân điêu khắc cực kỳ tinh tế. Đó là những bức tượng Yoni, Linga, chim thần Garuda hay tượng vũ nữ uyển chuyển trong điệu Apsara, tượng thần Indra, bò Nandin, chim thần Garuda… Bên cạnh đó là những tác phẩm thể hiện văn hóa Việt cổ như điêu khắc rồng, rùa, phượng lên các bia mộ, chùa chiền, lăng tẩm.
Tỳ Hươu phong thủy
Tượng các Linh vật: Kỳ Lân, Tỳ Hưu, Thiền Thừ, Rồng, Sư Tử, Voi, Ngựa, Cá Chép, 12 con Giáp…;
– Tượng các vị thần Hy Lạp;
– Tượng Phật (Thích Ca, Quan Âm, Bồ Tát, Di Lặc, Chú Tiểu…), Tượng Thiên Chúa, Tượng cô gái…;
– Tượng Đá Nghệ Thuật (Những bức hình bằng đá mang tính nghệ thuật trừu tượng, hay trưng bày ở công viên hoặc khu công cộng);
– Đá trang trí trong nhà, sân vườn: Ấm trà, Bình hoa, Chậu Hoa, Chén dĩa, Cối chày, Đèn đá…
– Đồ thờ cúng: Ly hương, Ly Đĩa, Đèn đá…
– Đài phun nước, Cầu thang đá, Đá ốp lát, Lan can, Bảng hiệu bằng đá, Lavabo bằng đá
Cách nhận biết Đá
Những tượng đá tự nhiên nguyên khối thì nó sẽ nặng hơn những tượng đá được làm từ bột đá xay xong rồi đúc
Xét về phong thuỷ và tác dụng của Đá thì Đá tự nhiên có tác dụng tốt hơn rất nhiều vì cấu trúc phân tử của Đá chưa bị phá huỷ, để càng lâu đá càng sáng, càng đẹp và trừ tà rất tốt. Chính vì thế mà giá trị của nó cũng cao hơn rất nhiều.
Tỳ Hươu phong thủy
Có thể nói, mỗi tác phẩm điêu khắc là một thành quả lao động kỳ công của những bàn tay tài hoa và cẩn mẫn. Từng mũi khoan, nét đục đẽo của những nghệ nhân đều thể hiện một tình yêu vô cùng với những tảng đá vô tri, tình yêu với nghề truyền thống bao đời của cha ông, tình yêu với đất nước, quê hương. Bao thế hệ nghệ nhân và con cháu của họ mỗi ngày đều cần mẫn làm việc để có thể tạo ra những tác phẩm có giá trị nhất, giữ vững và phát huy nét đẹp của làng nghề truyền thống, giới thiệu với bạn bè quốc tế về sự tài hoa của người Việt.
